//
you're reading...
00 - Chủ đề chung

Tạo Unit trong Pascal

[Giáo trình Pascal]


Chương 5: UNIT


KHÁI NIỆM VỀ UNIT

Khái Niệm Về Unit

Việc tạo ra các chương trình con trong một chương trình đã làm cho việc lập trình đỡ vất vã hơn rất nhiều. Tuy nhiên, các chương trình con này chỉ có tác dụng trong chương trình chứa chúng mà thôi, trong một chương trình khác muốn sử dụng chương trình con này bắt buộc phải viết lại chúng, như vậy rất mất thời gian. Để khắc phục, người ta gom các chương trình con thường sử dụng thành một module độc lập và biên dịch sẵn trên đĩa. Sau đó, bất kỳ chương trình nào cũng có thể sử dụng lại các chương trình con này mà không cần phải viết lại chúng. Các module như vậy được gọi là UNIT. Khái niệm Unit được tạo ra từ version 4.0 của Turbo Pascal.

Có hai loại UNIT là Unit chuẩn của Pascal tạo ra và Unit do người lập trình tự tạo để phục vụ riêng cho mình.

Các Unit Chuẩn

Giới thiệu một số Unit chuẩn

  • Unit CRT: Gồm các hằng, kiểu, biến, hàm, thủ tục liên quan đến chế độ màn hình văn bản (TEXT mode).
  • Unit PRINTER: Gồm các hằng, kiểu, biến, hàm, thủ tục liên quan đến chế độ in ấn qua cổng LPT1 (Connector DB25).
  • Unit GRAPH: Gồm các hằng, kiểu, biến, hàm, thủ tục liên quan đến chế độ đồ họa.
  • Unit DOS: Gồm các hằng, kiểu, biến, hàm, thủ tục liên quan đến việc xử lí trực tiếp các thanh ghi, các ngắt và lời gọi đến các hàm chức năng của hệ điều hành MS-DOS.
  • Unit OVERLAY: Gồm các hằng, kiểu, biến, hàm, thủ tục liên quan đến việc bố trí các đoạn mã thực thi được truy xuất trên đĩa (nạp/ nhã) thay vì đặt hết một lúc vào bộ nhớ khi chạy chương trình.
  • Các Unit khác: SYSTEM, TURBO3, GRAPH 3… là các Unit phiên bản 3.0 sử dụng.

Cú pháp: USES <Tên Unit> [, <Tên Unit>];Khi muốn sử dụng một Unit nào thì ta phải khai báo tên Unit đó ở đầu chương trình (trừ các unit mặc định của Pascal như unit SYSTEM) với cú pháp như dưới đây.

Một số hàm và thủ tục hay dùng trong Unit CRT

  • ClrScr: Thủ tục xoá màn hình.
  • GotoXY(x, y: Byte): Dời con trỏ tới vị trí cột x, dòng y trên màn hình. Thông thường, màn hình trong TextMode(Co80) có 25 dòng (từ dòng 1 đến dòng 25) và 80 cột (cột 1 đến cột 80). Vậy toạ độ góc trên trái của màn hình là (1, 1), toạ độ góc dưới phải là (80, 25)
    Hiện nay đối với các màn hình TextMode giả lập của Windows khi chạy Borland Pascal có thể được thiết lập mặc định tới 80 cột và 50 dòng. Sinh viên phải thử cụ thể trên màn hình. Một số màn hình LCD wide screen cũng có thể cho số cột lớn hơn! Hầu như các projector hiện nay hỗ trợ kém chế độ văn bản. Cần cẩn thận khi lập trình để hiển thị (cuối cùng) trên projector.

    .

  • Delay(ms: Word): Thủ tục trì hoãn chương trình trong ms mili-giây.
  • Sound(hz: Word): Thủ tục phát ra âm thanh qua loa bên trong (internal speaker) với tần số hz.
  • Nosound: Thủ tục ngừng phát ra âm thanh.
  • Keypressed: Hàm cho kết quả là TRUE nếu có một phím được ấn.
  • Readkey: Hàm cho kết quả là mã ASCII của ký tự khi phím được ấn.
  • TextBackGround(color: Byte): Thủ tục chọn màu nền. Ta có thể đặt màu nền cho toàn màn hình bằng cách đặt lệnh này vừa trước lệnh ClrScr.
  • TextColor(color: Byte): Thủ tục chọn màu cho chữ.

Dưới đây là danh sách các hằng màu mà Pascal định sẵn.

  • Black = 0 Đen.
  • Blue = 1 Xanh dương.
  • Green = 2 Xanh lục.
  • Cyan = 3 Xanh trứng sáo.
  • Red = 4 Đỏ.
  • Magenta = 5 Tím cánh sen.
  • Brown = 6 Nâu.
  • LightGray = 7 Xám sáng.
  • DarkGray = 8 Xám tối.
  • LightBlue = 9 Xanh dương sáng.
  • LightGreen = 10 Xanh lục sáng.
  • LightCyan = 11 Xanh trứng sáo sáng.
  • LightRed = 12 Đỏ sáng.
  • LightMagenta = 13 Tím cánh sen sáng.
  • Yellow = 14 Vàng.
  • White = 15 Trắng.

(8 hằng trị đầu tiên từ Black đến LightGray áp dụng cho cả màu chữ lẫn màu nền. Các hằng trị còn lại chỉ áp dụng cho màu chữ).

Unit CRT cũng thiết lập biến hệ thống TextAttr để xác định chế độ màu của màn hình văn bản hiện tại. Ví dụ để thiết lập màn hình có màu chữ xanh lục sáng trên nền xanh da trời ta thiết lập câu lệnh gán:

TextAttr:=LightGreen+16*Blue;

THIẾT LẬP UNIT

Các Bước Tạo Một Unit

Bước 1

Tạo ra một tập tin Pascal có đuôi .PAS và có cấu trúc như trình bày dưới đây, lưu ý là tên của unit phải trùng với tên tập tin.

UNIT <Tên Unit>; {Tên unit bắt buộc phải trùng với tên tập tin}

INTERFACE {Không có dấu ; ở đây}

{Đây là phần giao diện của Unit. Trong phần này chúng ta sẽ khai báo các unit đã có mà các unit này sử dụng, khai báo các hằng, kiểu, biến mà các chương trình khác sẽ sử dụng. Khai báo các hàm, thủ tục mà chương trình khác sẽ gọi tới, chỉ khai báo tên chương trình con, các tham số, kiểu kết quả. Những hàm, thủ tục thiết lập ở phần sau mà không khai báo trong phần này thì các chương trình khác không gọi tới được.}

IMPLEMENTATION {Không có dấu ; ở đây}

{Đây là phần hiện thực các hàm, thủ tục đã khai báo trong phần Interface. Trong phần này nếu có các chương trình con được dùng riêng bên trong Unit mà không khai báo trong phần Interface, các chương trình con này sẽ không thể truy cập được bởi người dùng Unit.}

BEGIN

{Phần chứa các câu lệnh sẽ được thực thi ngay trước khi câu lệnh đầu tiên của chương trình gọi Unit này được thực hiện. Phần này không bắt buộc phải có, tuy nhiên trong trường hợp đó vẫn phải giữ lại từ khóa “END.” dưới đây.}

END.

Bước 2

Unit không được thiết kế để chạy mà để biên dịch đặt lên đĩa nên ta không thể nhấn CTRL+F9 mà làm theo trình tự sau:

 Chọn menu Compile (Alt + C).

 Tiếp tục chọn Destination để chuyển thành Disk. Lưu ý: Destination Disk là tạo unit lên đĩa, Memory là tạo unit lên bộ nhớ RAM.

 Chọn lại menu Complie và chọn tiếp chức năng Complie (Alt + F9).

Lúc này trên đĩa xuất hiện tập tin là tên của unit ta tạo với phần mở rộng là TPU.

Kể từ đây, ta có thể sử dụng unit này bằng cách gọi nó trong câu lệnh USES như đã nói trên.

Ví dụ ứng dụng

Dưới đây là chương trình tạo ra một unit đơn giản có 3 hàm là HamMu để tính an (an), GiaiThua để tính n giai thừa (n!) và USCLN để tính ước số chung lớn nhất của hai số nguyên không âm..

Unit MyUnit; {Trùng tên với tập tin MyUnit.pas}

INTERFACE

Function HamMu(a: Real; n: Integer): Real;

Function GiaiThua(n: Integer): Longint;

Function USCLN(X,Y:Word):word;

IMPLEMENTATION

Function HamMu(a: Real; n: Integer): Real;

Var tam: Real;

i: Integer;

Begin

tam := 1;

For i:=1 to n do

tam := tam * a;

HamMu := tam;

End;

Function GiaiThua(n: Integer): Longint;

Var tam: Longint;

i: Integer;

Begin

tam := 1;

For i:=1 to n do

tam := tam * i;

GiaiThua := tam;

End;

Procedure HoanChuyen(var x,y:word);

VAR Tam:word;

BEGIN

Tam:=x; x:=y; y:=Tam;

END;

Function USCLN(x,y:Word):word;

BEGIN

While (y<>0) DO

Begin

IF (x<y) THEN HoanChuyen(x,y)

ELSE x:=x-y;

End;

USCLN:=x;

END;

END.

Sau khi biên dịch ta sẽ có tập tin unit là MyUnit.TPU. Khi sử dụng unit này người dùng có thể gọi các hàm đã khai báo trong phần INTERFACE nhưng không thể gọi tới Procedure HoanChuyen được.

TẬP TIN TURBO.TPL

File \BP\BIN\TURBO.TPL (Turbo Pascal Library) là tập tin thư viện gom các Unit thường dùng nhất vào một tập tin duy nhất và được nạp vào bộ nhớ ngay lúc khởi động Pascal để ta có thể dùng các Unit chứa sẵn trong tập tin thư viện này mà không cần đọc đĩa. Mặc định, sau khi cài đặt, TURBO.TPL chứa các Unit SYSTEM, DOS, OVERLAY, PRINTER, CRT. Riêng đối với Unit System.tpu ta không cần phải khai báo “USES SYSTEM;” để sử dụng các thủ tục writeln hay readln .v.v.

Pascal cũng cho phép ta gỡ bỏ khỏi TURBO.TPL các Unit không cần thiết hoặc thêm vào đó các Unit khác bằng cách chạy file \BP\BIN\TPUMOVER.EXE.

TPUMOVER.EXE chạy trong môi trường DOS. Cú pháp sử dụng như sau:

  • Hỏi cú pháp sử dụng:

TPUMOVER.EXE 

  • Xem một tập tin thư viện đang chứa các Unit nào:

TPUMOVER.EXE <Tên tập tin thư viện> 

  • Thêm/ bớt/trích một Unit khỏi tập tin thư viện:

TPUMOVER.EXE <Tên tập tin thư viện> <Tác vụ> 

Trong đó <tên tập tin thư viện> là tập tin có đuôi file mặc định là .TPL

Và tác vụ là một trong 3 trường hợp sau đây:

<+UnitName> : Để thêm Unit UnitName này vào tập tin thư viện.

<UnitName> : Để loại Unit UnitName này khỏi tập tin thư viện.

<*UnitName> : Để trích Unit UnitName này khỏi tập tin thư viện.

Bạn cần cẩn thận khi loại một Unit ra khỏi tập tin thư viện. Để an toàn, tốt hơn hết nên trích xuất nó ra đã … trước khi làm thao tác loại bỏ.

Ví dụ:

Thêm MyUnit.TPU vào tập tin thư viện TURBO.TPL :

TPUMOVER.EXE TURBO.TPL +MyUnit.TPU 

Xem coi tập tin thư viên TURBO.TPL đang chứa các Unit nào:

TPUMOVER.EXE TURBO.TPL 

Gỡ Unit OVERLAY.TPU khỏi TURBO.TPL:

TPUMOVER.EXE TURBO.TPL -OVERLAY.TPU 

Advertisements

About pascalteacher

Trang thông tin Toán học và Tin học

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Các tác giả

Chuyên mục

Tháng Một 2017
H B T N S B C
« Th12   Th2 »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

NCT Computer

Flickr Photos

Geese Resort

Toulouse Sunset

Monolith

More Photos

Thống kê

  • 115,743 lượt xem

pascalteacher.nct@gmail.com


Trang huấn luyện học sinh giỏi Tin học

%d bloggers like this: