//
you're reading...
Giáo trình Tin học cơ bản

Chương 1: CÁC THÀNH PHẦN CƠ BẢN CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PASCAL

Pascal là một ngôn ngữ lập trình bậc cao do Niklaus Wirth, giáo sư điện toán trường Đại học kỹ thuật Zurich (Thụy Sĩ) đề xuất năm 1970. Ông lấy tên Pascal để kỷ niệm nhà toán học và nhà triết học người Pháp nổi tiếng Blaise Pascal.

  1. Các tập tin cần thiết khi lập trình với Turbo Pascal

Để lập trình được với Turbo Pascal, tối thiểu cần 2 file sau:

  • EXE: Dùng để soạn thảo và dịch chương trình.
  • TPL: Thư viện chứa các đơn vị chuẩn để chạy với TURBO.EXE.

Ngoài ra, muốn lập trình đồ hoạ thì phải cần thêm các tập tin:

  • TPU: Thư viện đồ hoạ.
  • *.BGI: Các file điều khiển các loại màn hình tương ứng khi dùng đồ hoạ.
  • *.CHR: Các file chứa các font chữ đồ họa.
  1. Các bước cơ bản khi lập một chương trình Pascal

            Bước 1: Soạn thảo chương trình.

            Bước 2: Dịch chương trình (nhấn phím F9), nếu có lỗi thì phải sửa lỗi.

            Bước 3: Chạy chương trình (nhấn phím Ctrl-F9).

  1. Cấu trúc chung của một chương trình Pascal

{ Phần tiêu đề }

                        PROGRAM  Tên_chương_trình;

{ Phần khai báo }

                        USES     ……;

                        CONST  …..;

                        TYPE     …….;

                        VAR       ……..;

                        PROCEDURE  …………;

                        FUNCTION …………..;

……………

{ Phần thân chương trình }

                        BEGIN

………..

                        END.

Ví dụ 1: Chương trình Pascal đơn giản nhất

BEGIN

Write(‘Hello World!’);

END.

Ví dụ 2:

Program  Vidu2;

Const  PI=3.14;

Var  R,S:Real;

Begin

R:=10;                                    {Bán kính đường tròn}

S:=R*R*PI;    {Diện tích hình tròn}

Writeln(‘Dien tich hinh tron = ‘, S:0:2);  { In ra màn hình }

Readln;

End.

  1. Một số phím chức năng thường dùng
  • F2: Lưu chương trình đang soạn thảo vào đĩa.
  • F3: Mở file mới hoặc file đã tồn tại trên đĩa để soạn thảo.
  • Alt-F3: Đóng file đang soạn thảo.
  • Alt-F5: Xem kết quả chạy chương trình.
  • F8: Chạy từng câu lệnh một trong chương trình.
  • Alt-X: Thoát khỏi Turbo Pascal.
  • Alt-<Số thứ tự của file đang mở>: Dịch chuyển qua lại giữa các file đang mở.
  • F10: Vào hệ thống Menu của Pascal.
  1. Các thao tác cơ bản khi soạn thảo chương trình

5.1. Các phím thông dụng

  • Insert: Chuyển qua lại giữa chế độ đè và chế độ chèn.
  • Home: Đưa con trỏ về đầu dòng.
  • End: Đưa con trỏ về cuối dòng.
  • Page Up: Đưa con trỏ lên một trang màn hình.
  • Page Down: Đưa con trỏ xuống một trang màn hình.
  • Del: Xoá ký tự ngay tại vị trí con trỏ.
  • Back Space (ß): Xóa ký tự bên trái con trỏ.
  • Ctrl-PgUp: Đưa con trỏ về đầu văn bản.
  • Ctrl-PgDn: Đưa con trỏ về cuối văn bản.
  • Ctrl-Y: Xóa dòng tại vị trí con trỏ.

5.2. Các thao tác trên khối văn bản

  • Chọn khối văn bản: Shift + <Các phím ¬­®¯>
  • Ctrl-KY: Xoá khối văn bản đang chọn
  • Ctrl-Insert: Đưa khối văn bản đang chọn vào Clipboard
  • Shift-Insert: Dán khối văn từ Clipboard xuống vị trí con trỏ.
  1. Các thành phần cơ bản của ngôn ngữ Pascal

6.1. Từ khóa

Từ khoá là các từ mà Pascal dành riêng để phục vụ cho mục đích của nó. (Chẳng hạn như: BEGIN, END, IF, WHILE,…)

Chú ý: Với Turbo Pascal 7.0 trở lên, các từ khoá trong chương trình sẽ được hiển thị khác màu với các từ khác.

6.2. Tên (định danh)

Định danh là một dãy ký tự dùng để đặt tên cho các hằng, biến, kiểu, tên chương trình con… Khi đặt tên, ta phải chú ý một số điểm sau:

  • Không được đặt trùng tên với từ khoá
  • Ký tự đầu tiên của tên không được bắt đầu bởi các ký tự đặc biệt hoặc chữ số.
  • Không được đặt tên với ký tự space,các phép toán.

Ví dụ: Các tên viết như sau là sai

1XYZ                          Sai vì bắt đầu bằng chữ số.

#LONG                       Sai vì bắt đầu bằng ký tự đặc biệt.

FOR                                        Sai vì trùng với từ khoá.

KY  TU                       Sai vì có khoảng trắng (space).

LAP-TRINH   Sai vì dấu trừ (-) là phép toán.

6.3. Dấu chấm phẩy (;)

Dấu chấm phẩy được dùng để ngăn cách giữa các câu lệnh. Không nên hiểu dấu chấm phẩy là dấu kết thúc câu lệnh.

Ví dụ:

FOR i:=1 TO 10 DO Write(i);

Trong câu lệnh trên, lệnh Write(i) được thực hiện 10 lần. Nếu hiểu dấu chấm phẩy là kết thúc câu lệnh thì lệnh Write(i) chỉ thực hiện 1 lần.

6.4. Lời giải thích

Các lời bàn luận, lời chú thích có thể đưa vào bất kỳ chỗ nào trong chương trình để cho người đọc dể hiểu mà không làm ảnh hưởng đến các phần khác trong chương trình. Lời giải thích được đặt giữa hai dấu ngoạc { và } hoặc giữa cụm dấu (* và *).

Ví dụ:

Var a,b,c:Rea; {Khai báo biến}

Delta := b*b – 4*a*c; (* Tính delta để giải phương trình bậc 2 *)

BÀI TẬP THỰC HÀNH

  1. Khởi động Turbo Pascal.
  2. Nhập vào đoạn chương trình sau:

Uses Crt;

Begin

Writeln(‘***********************************************************’);

Writeln(‘*  CHUONG TRINH PASCAL DAU TIEN CUA TOI  *’);

Writeln(‘*                          Oi! Tuyet voi!…                              *);

Writeln(‘***********************************************************’);

Readln;

End.

  1. Viết chương trình in ra màn hình các hình sau:

*                           ********                        *******

***                         **           **                  **              **

**  **                       **           **                **

**      **                     ********                  * *

*********                   **           **                **

**              **                 **           **                  **              **

**                  **               ********                       ********

 

Advertisements

About pascalteacher

Trang thông tin Toán học và Tin học

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Các tác giả

Chuyên mục

Tháng Mười 2016
H B T N S B C
« Th9   Th11 »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  

NCT Computer

Flickr Photos

Pine Martens

King

Alfred Nicholas Memorial Gardens 2017-03-18 (5D_32A6187)

More Photos

Thống kê

  • 115,061 lượt xem

pascalteacher.nct@gmail.com


Trang huấn luyện học sinh giỏi Tin học

%d bloggers like this: